Geld verdienen met metalen uit je oude apparaten

Schermafbeelding 2019-01-25 om 14.18.09

Elke maand vindt in de oude kleedkamers van voormalig Tropicana, waar nu het BlueCity Lab gevestigd is, een gesprek plaats waarin we onderzoeken hoe een blauwe businesscase werkt in een stad als Rotterdam. Op donderdagavond 8 november bespraken 18 mensen in het BlueCity Lab hoe we op een lokaler niveau geld kunnen verdienen aan de metalen die in onze apparaten zitten, en zo de keten van verwerking van metalen kunnen herverdelen.

Conclusie: alleen als we een slimme manier vinden om bestaande printplaten, mobieltjes en printers beter uit elkaar te halen, zonder dat de arbeidskosten daarvan te hoog worden, kunnen we de keten rondom metaalverwerking herverdelen.

Aanwezig als experts waren Maarten Willik van Urban Mining Corp, Florens Slob (adviseur bij onder andere Van Gansewinkel), Miquel Ballester van Fairphone, en ondernemer Iris de Jong, die smid en ingenieur tegelijkertijd is. Daarnaast waren Robert, die een modulaire laptop wil ontwikkelen, en ontwerper Vince van der Meer, die 25 pacemakers uit een ziekenhuis willen upcyclen tot een waardevol product, aanwezig. In dit verslag vind je de belangrijkste inzichten van de avond.

Geld verdienen met onze oude mobieltjes?

Het gesprek ging over hoe zoveel mogelijk waarde van het metaal uit onze apparaten in de stad blijft en voor mkb een grondstof kan zijn. Het is bijna een herverdelingsvraagstuk. Maarten en Florens trapten af met een uitleg hoe grootschalige metaalverwerking momenteel gebeurt: tussen de inzameling, tot gruis malen, zeven, weer samenvoegen, smelten en tot rauwe grondstof verkopen, zitten diverse transporten en partijen die subsidie krijgen voor de verwerking ervan. Alleen de smelter heeft zoveel massa dat hij geld krijgt voor de metalen die ze verkopen. Aangezien er maar 10 (!) smelters ter wereld zijn, wordt er dus behoorlijk wat afval versleept en verhandelt voordat het een grondstof is. De overheid betaalt via het afvalfonds per transportbeweging, dus de bestaande keten heeft niet echt een reden om te veranderen.

Metaal is goed te recyclen, waardoor de hele keten er geld mee verdient, ook kleine bedrijven. Florens vertelde over een initiatief in Hoogvliet, Afval Loont, waar burgers een vergoeding krijgen voor hun afval. Ze worden zo er bewust van dat er waarde zit in hun oude telefoon. Deze winkel verkoopt zijn afval weer door aan Van Gansewinkel. Waardoor hij niet zelf al die relaties met diverse verwerkers hoefde te onderhouden: Van Gansewinkel haalde alles op. De winkel kon ook papier, plastics en andere afvalstromen ophalen omdat dat compenseerde met het metaal. Metalen leveren dus een échte economische waarde op.

Waarom metaal niet lokaal wordt verwerkt heeft voornamelijk met de kosten van het sorteren en het uit elkaar halen van de apparaten te maken: dat is arbeidsintensief. Ook is een bepaalde hoeveelheid nodig voor de verwerking van de metalen. En zal er ook een oplossing moeten komen om de smelters te omzeilen. Dat zou veel transport schelen.

Hoe ziet de circulaire businesscase eruit?

In ieder geval is het slim sorteren (alle printplaatjes bij elkaar doen in plaats van alle apparaten volledig crushen tot gruis) een voorwaarde voor hergebruik van meerdere grondstoffen en voor de lokalere recycling ervan. In ons gesprek kwamen een aantal toekomstscenario’s naar voren.

  • – Verwijderen van de metalen uit printplaatjes met chemie.
  •  – Een manier vinden om de scheiding van het afval over te laten aan bacteriën en schimmels.
  • – Slimme manieren om arbeidskosten te drukken. Een café waar je in ruil voor een kop koffie telefoons uit elkaar haalt?
  • – Fairphone gaat een pilot starten om telefoons as a service aan te bieden, waardoor ze eigenaar blijven van de metalen, en ze ook veel beter kunnen recyclen.

Grond saneren met schimmels

Nog een stap die in de huidige afvalverwerking niet wordt toegepast, maar die wel in het boek de Blauwe Economie staat genoemd, is het natuurlijk terugwinnen van metalen. De businesscase Metalen zonder te mijnen gaat over hoe bacteriën metalen kunnen terugwinnen uit afval, zoals uit een vuilnisbelt. Levi Baeten, student aan de Willem de Kooning Academie, was aanwezig bij het gesprek en doet momenteel onderzoek naar hoe schimmels een vervuild stuk grond kunnen saneren. Hij vertelde dat paddestoelen in hun vruchtlichaam metalen opslaan uit de bodem. Kunnen we die metalen in de toekomst uit paddestoelen oogsten? Het saneren van grond is een energieintensief proces dat resulteert in grond waaruit alle organismen (= leven) is geweerd. Zijn methode gebruikt het idee van hoe de aarde zelf grond opschoont, waardoor een rijk bodemleven behouden blijft. Je kan hem volgen op instagram: @levibaeten.

De oude telefoon

In het Lab hebben we in voorbereiding op dit gesprek zelf een oud telefoontje volledig uit elkaar geplozen. Dit duurde 1,5 uur door één persoon en levert onderstaand mooi plaatje op. Hiermee hebben we geen metaal gered, dat zat nog op printplaatjes. Deze voetnoot geven we om een beeld te schetsen van de arbeidskosten van dergelijke businesscase. Massa is dus van groot belang, en slimmere verwerkingsmethodes. Het uit elkaar halen was wél erg leuk om te doen. 

Over de Blue Business Club

Blauwe economie gaat over positieve impact voor mensen, natuur en voor je portemonnee. Op www.blueeconomy.org staan 112 businesscases beschreven die over de hele wereld werken. Alleen: elke locatie is weer anders. De context, zoals de aanwezige grondstoffen en ondernemerszin bepalen op welke plek welke businesscase rondrekent.

Deze Businessclub is voor ontwerpers en ondernemers die willen leren hoe een bepaalde businesscase werkt op de drie genoemde aspecten. Elke maand komen we bij elkaar, bespreken we een blauwe casus en delen we de resultaten online. Op deze avonden vertalen we de theorie van de blauwe economie naar de praktijk van de stad, met de mensen die het gaan doen.

Er zijn 25 plekken beschikbaar. We nodigen uit ons eigen netwerk experts en geïnteresseerden uit, en iedereen is verder welkom om mee te doen en te leren hoe we de grijze economie kunnen vervangen door een briljant-blauwe.

Deze businessclub kan kennis delen dankzij samenwerking met de Gemeente Rotterdam, Rabobank Rotterdam Fonds en Stichting Bevordering van Volkskracht.