Food for Thought, Ondernemen

In BlueCity Lab verdwijnt de grens tussen design en wetenschap

bluecity-lab

‘Kijk. Deze glasplaten worden gebruikt om hier een glazen wand te maken, en hier komt dan het looppad naar Rotterzwam.’ Het is vlak voor kerst 2016 en Loeke Molenaar vertelt in de voormalige kleedkamers van het voormalig zwemparadijs Tropicana over de plannen voor BlueCity Lab.

Het is nu nog moeilijk voor te stellen, maar de enorme ruimte vol betegelde zuilen, glas, beton, dozen en kisten zal over een paar weken getransformeerd zijn in een laboratorium, een werkplaats, een kantoor en een vergaderruimte. Later komt daar nog een experimentele keuken bij.  

Hoe het begon

Het BlueCity Lab beschikt over de unieke combinatie van wet lab en dry lab. Dankzij de ligging in de circulaire voorbeeldstad, met zijn blauwe ondernemers, wordt hier radicaal vernieuwd door ondernemers, ontwerpers en onderzoekers.

Initiatiefneemsters Loeke Molenaar en Emma van der Leest zochten begin 2016 de samenwerking met BlueCity om een lab te bouwen waar gewerkt kan worden volgens de principes van de Blauwe Economie. Restproducten van de één doen dienst als grondstof voor de ander en niet concurrentie, maar samenwerking is de sleutel tot vooruitgang.

Het idee voor het lab ontstond toen Loeke en Emma zelf op zoek waren naar een geschikte werkplek voor hun afstudeeropdrachten. Er zijn wel laboratoria in Rotterdam, maar die zijn niet toegankelijk voor biodesigners. Uiteindelijk konden Loeke en Emma terecht in De Waag in Amsterdam, een lab waar kunstenaars, ontwerpers en wetenschappers bij elkaar komen. ‘Zo’n plek moet er ook zijn in Rotterdam’, dachten ze. ‘En als we dan toch een lab bouwen moet er ook een werkplaats komen om de in het lab ontwikkelde materialen meteen te kunnen verwerken, en andersom.’

De natuur als inspiratie

Het BlueCity Lab beschikt over de unieke combinatie van wet lab en dry lab. Dankzij de ligging in de circulaire voorbeeldstad, met zijn blauwe ondernemers, wordt hier radicaal vernieuwd door ondernemers, ontwerpers en onderzoekers.

Een voorbeeld van onderzoek dat straks in BlueCity Lab kan worden gedaan is het werk van Emma. Zij onderzoekt hoe designers zoals zijzelf levende materialen (bijvoorbeeld bacteriën, schimmels of algen) kunnen implementeren in hun werk, om te gebruiken als grondstof of om van te leren.

‘Ik heb veel geleerd van Suzanne Lee, een modeontwerpster die  kleding ontwerpt van stoffen die ze zelf laat ‘groeien’’, vertelt Emma. Dat groeien lijkt een beetje op het brouwen van bier of het maken van kaas: het is een fermentatieproces waarbij micro-organismen suiker omzetten in cellulose. Emma: ‘Ik heb in Suzannes lab in Londen stage gelopen en onderzoek gedaan naar hoe een slim organisme zoals de gele slijmzwam patronen kan ontwerpen op basis van een natuurlijk algoritme.’ >> bekijk een TedX van Suzanne Lee

Die kennis is relevant, niet alleen voor biologen, maar ook voor bijvoorbeeld ontwerpers of ondernemers. Loeke: ‘Door naar de natuur te kijken kunnen we anders leren denken. In de natuur werkt alles samen en is er niets anders nodig dan dat wat er al is: precies de gedachte achter de Blauwe Economie.’

Geen eilandjes, maar een netwerk

Het BlueCity Lab heeft een wet lab, een dry lab en een dynamische community middenin circulaire voorbeeldstad BlueCity

Het lab wordt zoveel mogelijk open ingericht, met grote glaswanden en overal doorgangen. Natuurlijk komen er ruimtes om stil en schoon te werken, maar ‘als je uit bent op innovatie móet je wel samenwerken’, zegt Loeke. Emma vult aan: ‘We willen stimuleren dat mensen over hun eigen grenzen gaan, dat ontwerpers, ondernemers, studenten, wetenschappers, grote bedrijven, kunstenaars en andere pioniers elkaar opzoeken en ideeën uitwisselen.’

Samen vertellen ze over de parelmoerman, een wetenschapper aan de TU Delft die parelmoer had gekweekt in een petrischaal. Loeke vroeg hem bij een lezing ‘wat vet dat je dit kan, wat ga je ermee doen?’ ‘Hoezo wat ga ik ermee doen, ik ga er een paper over schrijven’, was zijn antwoord. Hij had parelmoer gemaakt en was helemaal niet bezig met de toepassing van zijn uitvinding. ‘Terwijl het bijvoorbeeld een uitstekende duurzame variant op autolak zou kunnen zijn’, zegt Loeke.

Er ontzettend veel slimme mensen met goede ideeën zoals de parelmoerman, en het is doodzonde als die ideeën jarenlang op een plank blijven liggen voor ze worden toegepast. Dat is waarom dit Lab ook vooral een ontmoetingsplek moet zijn. Wanneer wetenschappers, ontwerpers en ondernemers elkaar ontmoeten in BlueCity Lab kunnen zij hun kennis delen. Zo kunnen de ideeën van de onderzoeker sneller vertaald worden naar een marktwaardig product.

Kartrekkers en meedenkdoeners

Zo zag het BlueCity Lab er uit vóór de verbouwing

Zo zag het BlueCity Lab er uit vóór de verbouwing

Nu al is het lab één groot samenwerkingsproject. Emma en Loeke zijn de kartrekkers, maar zonder de hulp van subsidiefondsen, donateurs, meedenkers en meehelpers was de opening van het lab nog ver weg geweest. Zo zijn de labtafels en zuurkast afkomstig van de Erasmus Universiteit, heeft het Havenziekenhuis meubilair geschonken en dragen het Job Durafonds (van bouwbedrijf DuraVermeer) en DroomBouw bij aan de bouw.

‘Van alle kanten krijgen we hulp aangeboden’, vertelt Emma. ‘Eric Kamst en Peter Troxler van Hogeschool Rotterdam hebben ons vanaf het begin geholpen en met ons meegedacht. Eric Kamst is nog steeds een adviseur microbiologie en business development voor ons.’ Sinds de zomer van 2016 is Kromkommer-oprichter Jente de Vries een belangrijke steun en toeverlaat, zij weet als geen ander hoe je dingen organiseert en mensen mobiliseert.’ Ook in BlueCity draagt iedereen zijn steentje bij aan de bouw en ontwikkeling van het lab, zoals meubelmaker Okke van Okkehout die zijn gereedschap uitleent.

Gebruik van reststromen

gerecyclede glasplaten in het BlueCity Lab

De glasplaten in het lab zijn afkomstig van Alhra Glas uit Rotterdam, die het glas door een verkeerde levering of een krasje niet meer via de reguliere weg kon verkopen. Dat is niet per sé goedkoper, want het is nog een hele puzzel om al die verschillende glasplaten goed te verwerken. Maar de principes die straks gelden in het lab, gelden ook bij de bouw ervan.

‘BlueCity streeft ernaar een voorbeeldstad te zijn op circulair gebied’, vertelt Emma. ‘We willen laten zien wat er allemaal kan met reststromen en bedrijven en overheden adviseren op dat vlak.’ In het lab kan straks worden geëxperimenteerd met dat wat de ondernemers in BlueCity overhouden, maar ook externe partijen kunnen bij het lab aankloppen met hun reststromen en de vraag stellen: wat kan ik ermee? Afval bestaat niet: in heel BlueCity worden zoveel mogelijk reststromen en productiestromen aan elkaar gekoppeld. Als het BlueCity Lab straks open is kan daar nog veel verder mee worden geëxperimenteerd.

Stap in de BlueCity Lab Community

Het BlueCity Lab beschikt over de unieke combinatie van wet lab en dry lab. Dankzij de ligging in de circulaire voorbeeldstad, met zijn blauwe ondernemers, wordt hier radicaal vernieuwd door ondernemers, ontwerpers en onderzoekers.

Heb jij een reststroom waarvan je niet weet wat je ermee moet? Of juist een nieuwe toepassing die je wilt uitproberen? Wil je experimenteren met het gebruik van levende of natuurlijke materialen als grondstof? Zoek je kennispartners op het gebied van blauwe, circulaire economie? Of heb je gewoon een vraag? Neem dan contact met ons op!

BlueCity Lab is een open source community. Door samen te werken en te delen komen we op nieuwe ideeën en creëren we waarde.

>> lees meer over BlueCity Lab of check direct de faciliteiten

>> kom naar de opening van het BlueCity Lab, op vrijdag 20 januari as

We zien je graag gauw!

 

Tekst en interview: Sanne Hoving
Fotografie: Sophie de Vos