Events, Food for Thought, New Materials

Verpakkingen van Schimmels (businesscase 54)

43538320_360459734496232_5948491179103354880_o

Elke maand vindt in de oude kleedkamers van voormalig Tropicana, waar nu het BlueCity Labgevestigd is, een gesprek plaats waarin we onderzoeken hoe een blauwe businesscase werkt in een stad als Rotterdam. Op donderdagavond 18 oktober bespraken 25 mensen in het BlueCity Lab  hoe we verpakkingen van schimmels kunnen toepassen in de circulaire stadseconomie.

Aanwezig was een meubelmaker, twee ontwerpers, een organisatieadviseur, diverse docenten van het Hout en Meubileringscollege Rotterdam, nog een vijftal enthousiaste blauwe denkers en doeners uit hele diverse sectoren, en ondernemers Jan Berbé van Krown Design en Marc Postel van Fungalogic.

Schimmels, systemen en ondernemerschap

De businesscase heet “Verpakkingen van schimmels” en gaat over hoe mycelium, het wortelnetwerk van de paddestoel, toe te passen is als een fysiek product. Ecovative is hét bedrijf uit New York dat een van de meer dan 600.000 soorten paddestoelen heeft ontwikkeld tot verpakkingsmateriaal. In Nederland zijn er ook flink wat ontwerpers, onderzoekers en ondernemers mee bezig: Avans Hogeschool, TU Delft tot HKU doen structureel onderzoek naar de toepassing van paddenstoelen als leer en bouwmateriaal. Een ontwerper heeft vorig jaar de Global Fashion Award gewonnen met haar jurk van mycelium (voor degene die ons volgt geen nieuws, want Aniela Hoitink was ook op BIODESIGN NIGHT in september).

Even kort dan… hoe werkt dat productieproces?

Dat wortelnetwerk kan een materiaal worden als het broed van een zwam mengt met vezelrijk afval en je die mix in een vorm stopt. De paddestoel groeit door de vezels heen en verbindt ze op een natuurlijke manier – zonder lijm! – aan elkaar. Het materiaal dat je dan krijgt heeft de vorm van de mal aangenomen. Door het af te bakken, maak je de zwam dood & kun je het gebruiken als isolatiemateriaal, als bouwsteen of als lampenkap. Ecovative uit New York is het eerste bedrijf dat met verpakkingsmateriaal van mycelium geld verdient. Mycelium groeit op vezelrijk afval – denk aan hennepresten, hout en ander agrarisch afval. Het product is 100% composteerbaar, min of meer waterdicht en brandvertragend, en een bodemverbeteraar als het na gebruik in de tuin wordt versnipperd. Dit lijkt een schitterende vervanging voor bijvoorbeeld piepschuim. Tijdens de Blue Business Club  avond waren Marc Postel van Fungalogic en Jan Berbé van Krown Design aanwezig als experts, een bouwkundige en bedrijfskundige die beiden een bedrijf runnen met mycelium in de hoofdrol.

Maar hoe kan dat zorgen voor inkomsten, banen en duurzame producten in een stad als Rotterdam? De projecten met mycelium zijn vooralsnog pilots en onderzoeksprojecten, vertellen Marc en Jan, vanwege de hoge arbeidskosten. Ook kun je niet zomaar overal mycelium groeien: je hebt een schone omgeving nodig, een cleanroom, plus wat geduld en plek om je product af te laten groeien: het netwerk volgroeit in drie dagen. Als dit méér wordt dan een succesvol “thuisgroei – materiaal”, dan moet je óf een paddestoel vinden die sneller groeit (er zijn 537.000 soorten die nog niet in kaart gebracht zijn van de schimmelsoorten: daar zit daar vast een goede kandidaat tussen) of een samenwerking aangaan met Krown Design, die de licentie voor Europa heeft en het broed van Ecovative verkoopt nadat ze het hebben gemengd met hennepvezels. Met die zakken experimenteren momenteel talloze ontwerpers en ondernemers uit heel Europa om grip te krijgen op wat mycelium nu precies is. Check biodiy.nl

Aan de slag

Foto van: Ecovative

Van de 20 mensen aanwezig, wilden de meesten zelf aan de slag met een “growkit” om eens te onderzoeken wat dit voor materiaal was. (Die kun je hier bestellen). Ik licht twee voorbeelden uit: de aanwezige meubelmaker werkt alleen met massief hout. Zijn afval – krullen en zaagsel – is geschikt als grondstof voor mycelium producten. Voor hem kan dit een leuke bijverdienste zijn of als hij zijn houtafval mee kan geven aan een productontwerper, kan hij ermee aan de slag. De drie docenten van het Hout- en Meubileringscollege gaan in de daarvoor bestemde werkplaats experimenten doen met studenten.

Mycelium in een stad als Rotterdam, nu en straks

Wanneer ben je uit de kosten als je dit op grotere schaal wil produceren? En hoeveel verpakkingen kunnen zo worden ontwikkeld? Welke andere producten, zoals begrafeniskisten, zijn slim om te maken van mycelium? Postel verwacht in de toekomst met name goed te kunnen samenwerken met andere partijen en zo echt als een keten samen te werken: daar waar het mycelium over is na de zwammenteelt, gebruikt hij het als bouwmateriaal, waardoor de kosten veel lager kunnen zijn. Berbé voorziet een container die als mobiel lab kan staan op plekken waar de reststroom ontstaat en kan deze direct verwerken tot mycelium platen of producten voor de lokale markt. Zo hoeft alleen dat mobiele lab steeds te verplaatst te worden. Dit klinkt vergelijkbaar met opschaling zoals Rotterzwam het nu heeft ingezet.

Met dank aan: Marc Postel, Jan Berbé en alle bezoekers voor het toffe gesprek

Meedoen met een Blue Business Club? Elke maand bespreken we een andere businesscase. Hier vind je kaarten en check de agenda van BlueCity voor de actuele onderwerpen.

Meer links over mycelium, voor inspiratie, ontwerp en ondernemers-ideeën:

Wetenschap in NL: Avans,  TU

Bedrijfsleven: Krown Design (NL), Fungalogic  (NL), NEFFA  (NL), Muskin, MOGU (IT), Ecovative (US), NEFFA (Aniela Hoitink)

Lees hier businesscase 54.

Over de Blue Business Club

Blauwe economie gaat over positieve impact voor mensen, natuur en voor je portemonnee. Op www.blueeconomy.org staan 112 businesscases beschreven die over de hele wereld werken. Alleen: elke locatie is weer anders. De context, zoals de aanwezige grondstoffen en ondernemerszin bepalen op welke plek welke businesscase rondrekent.

Deze Businessclub is voor ontwerpers en ondernemers die willen leren hoe een bepaalde businesscase werkt op de drie genoemde aspecten. Elke maand komen we bij elkaar, bespreken we een blauwe casus en delen we de resultaten online. Op deze avonden vertalen we de theorie van de blauwe economie naar de praktijk van de stad, met de mensen die het gaan doen.

Er zijn 25 plekken beschikbaar. We nodigen uit ons eigen netwerk experts en geïnteresseerden uit, en iedereen is verder welkom om mee te doen en te leren hoe we de grijze economie kunnen vervangen door een briljant-blauwe.

Deze businessclub kan kennis delen dankzij samenwerking met de Gemeente Rotterdam, Rabobank Rotterdam Fonds en Stichting Bevordering van Volkskracht.