Food for Thought, Ondernemen, Rond BlueCity

Blauwe business case: kleine makers sluiten eigen reststroom in BlueCity met duurzame dozenvulling

BlueCity-Circulaire-Economie-2019-april-10

In onze circulaire voorbeeldstad komen dagelijks veel pakketten binnen. Tegelijkertijd worden door de ondernemers in BlueCity dagelijks veel pakketten verstuurd. Blue Economy Officer Siemen Cox zocht naar een blauwe oplossing voor de (vaak uitpuilende) bak voor restkarton en stuitte op een blauwe business case voor kleinschalige decentrale verwerking van karton tot… duurzame dozenvulling.

Feiten en cijfersduurzame dozenvulling in BlueCity, Rotterdam

Eerst even wat cijfers: in 2017 werd 2.529.000 ton aan papier en karton op de Nederlandse markt gebracht. 84% daarvan wordt ingezameld en gerecycled tot nieuw papier en karton. En dat heeft resultaat: 85% van het in Nederland gemaakte nieuwe papier en karton bestaat uit oudpapier en -karton. In Europa was dat 72,5% (in 2016).

We zijn in Nederland dus behoorlijk goed bezig [bron] en halen ruimschoots de norm die is gesteld in het ‘Papiervezelconvenant’. Daarin is namelijk afgesproken dat van al het nieuw op de markt gebrachte papier en karton, niet zijnde verpakkingen, ten minste 75% gescheiden zal worden ingezameld en als materiaal zal worden hergebruikt.

Zes keer rond

Toch is dit niet de meest ideale oplossing. “In tegenstelling tot blik en glas, dat je kan blijven recyclen, kun je papier slechts zes tot zeven keer recyclen,” zo zegt Wienus van Oosterum, directeur van de stichting Papier Recycling Nederland [bron]

Hergebruik kost energie

Daarnaast speelt energie een belangrijke rol in dit proces. “Bij hergebruik is veel extra energie nodig, terwijl energiegebruik eigenlijk een groter milieuprobleem is dan materialen en afval.” zegt Henk Moll, hoogleraar op het gebied van natuurlijke hulpbronnen. “Materialen zijn, enkele uitzonderingen daargelaten, niet schaars. Het gebruik ervan leidt weliswaar tot milieuproblemen, maar hooguit op lokale schaal. En dat terwijl olievoorraden zich bevinden in politiek instabiele landen en bovendien dreigen op te raken.”  

Dat energiegebruik zit hem in het inzamelen van afval, verwerken, zuiveren, en opwerken tot herbruikbare materialen. [bron] Maar ook in het vervoer: oudpapier en -karton dient namelijk opgehaald te worden. Dat gebeurt veelal met grote vrachtwagens die rijden op diesel en fijnstof uitstoten.

Fixatie van co2 in papier

Papier en karton wordt gemaakt van hout. Dat betekent dat er co2 in gefixeerd zit. Maar hoeveel is dat eigenlijk? We vonden het antwoord in het jaarverslag van de Koninklijke Vereniging van Nederlandse Papier en Kartonfabrieken [VNP]: “Fotosynthese is het meest bekende systeem van co2-opname. Door co2 op te nemen groeien bomen. Dit is ook veruit de meest energie- en kostenefficiënte technologie voor co2 opslag. De levensduur van biobased producten bepaalt het co2 effect. Zo is er in elke kilogram cellulose 1,5 kilogram co2 afgevangen en in elke kilogram karton zit ongeveer 850 gram cellulose. Een snelle rekensom leert dan dat er 1,275 kilo co2 zit afgevangen in elke kilo karton. Dit blijft opgeslagen wanneer de cellulose wordt gebruikt in papier. En ook wanneer het keer op keer wordt gerecycled. Hoe meer hout en papier in omloop is, hoe meer co2 is vastgelegd. Hoe langer de recycling loop, hoe groter deze zogenaamde co2-account. Deze co2-mitigatie is van groot belang voor het reduceren van de co2-concentratie in de atmosfeer.” [bron] Kort samengevat: in elke kilo karton wordt 1,275 kilo co2 afgevangen.

… en in de bodem

Die afgevangen co2 wil je niet terugbrengen in de atmosfeer, maar liefst weer fixeren in de bodem. Hoe doe je dat? Simpelweg door het als bodemverbeteraar in te zetten. In hun rapport ‘Biomassavisie 2018’ geeft Natuur & Milieu dit als meest duurzame oplossing voor de toepassing van biomassa aan. Ervan uitgaand dat karton onder biomassa valt, denken wij een solide business case te hebben voor kleinschalige decentrale verwerking van karton tot vulmiddel.

Decentrale verwerking in BlueCityduurzame dozenvulling in BlueCity, Rotterdam

Als je al deze gegevens naast elkaar legt, ontvouwt zich een case waarbij decentrale verwerking van kleinere hoeveelheden karton vanuit het oogpunt van energieverbruik volgens ons een interessante duurzame oplossing voor het effectief inzetten van grondstoffen is. Hoe dat precies werkt?

Ecosysteem van ondernemers en makers

In onze circulaire voorbeeldstad werken 30+ ondernemers aan hun duurzame start-ups en scale-ups. Er komen dus veel pakjes binnen én worden veel pakjes samengesteld en verstuurd. Dat betekent dat we in BlueCity een stroom inkomend karton hebben, namelijk het verpakkingsmateriaal van al die bestellingen, én een stroom uitgaande pakketten – waar vaak opvulmateriaal in wordt gebruikt. Letterlijk vertaalt zich dat naar een (vaak uitpuilende) bak voor rest-karton, en een heleboel ondernemers in het pand, die bijna dagelijks vulmateriaal gebruiken.

Driedubbel duurzaam

Met het intern recycleren van dat karton slaan we drie vliegen in één klap: ons oud karton wordt niet per vervuilende vrachtwagen naar de papierverwerkingsfabriek gereden, en de in BlueCity gevestigde ondernemers hoeven geen dozen vulling meer te bestellen en te laten bezorgen. Door tenslotte de ontvanger van het pakketje te informeren over de bodemverbeterende kwaliteit van de dozenvulling, zorgen we ervoor dat dat karton niet in de papier- of vuilnisbak verdwijnt, maar dat het in de tuin wordt ingezet – waardoor de co2 die erin opgeslagen is, in de bodem wordt gefixeerd. De volgende vraag is dat: hoe pak je dat aan?

Kartonshredder in het BlueCity Lab

In het BlueCity Lab staat een kartonshredder. Hiermee verkleinen wij al het karton dat uit ons ecosysteem van ondernemers als reststroom voortkomt tot snippers. Deze snippers verpakken wij in de zakken waarin koffiebranders hun groene koffiebonen ontvangen, en die anders verbrand zouden worden. Dubbele recycling dus. Bovendien kunnen de kartonsnippers na gebruik door de ontvanger in de tuin worden aangebracht als bodemverbeteraar of alsnog ingeleverd worden bij het oud papier.

De zakken snippers verkopen wij aan ondernemers die behoefte hebben aan duurzame dozenvulling van hun pakketjes, om beschadiging van de producten tijdens verzending te voorkomen. Eén zak duurzame dozenvulling bevat  ongeveer 250 liter en kost €15 ex btw. Iedere zak is voorzien van een kaartje met daarop de herkomst van de snippers én de bodemverbeterende kwaliteit ervan.

>> bestel hier de duurzame dozenvulling

Door lokaal geproduceerde, duurzame dozenvulling te gebruiken én de eindgebruiker te overtuigen de snippers als bodemverbeteraar in te zetten, bespaar je als ondernemer volgens onze berekeningen per zak 11 kilo co2-uitstoot.

Echter: bij deze berekening hebben we niet alles mee kunnen nemen. Zo is de energie die nodig is geweest voor het maken van de shredder buiten beschouwing gelaten. Om deze berekening goed te kunnen doen, zoeken we iemand die wil onderzoeken hoe karton decentraal het slimste verwerkt kan worden. 

Is decentraal verwerken slimmer?duurzame dozenvulling in BlueCity, Rotterdam

Dit lokaal verwerken van karton roept allerlei interessante vragen op. Wanneer is decentraal verwerken slimmer? Wat gebeurt er met de snippers als ze verpakking- of opvulmateriaal zijn geworden? Hoe garanderen we een ‘schone’ stroom?

Kate Raworth, schrijver van het boek ‘De Donut Economie’, stelt dat we onze economie radicaal anders moeten gaan ontwerpen, naar voorbeeld van de natuur. In plaats van kringlopen sluiten – zoals we nu trachten in Nederland met ons afvalmanagement – kunnen we ook in netwerken onze reststroom verwaarden, steeds afhankelijk van de plek waar die reststroom ontstaat.

Gezocht: onderzoeker

Kun jij onze blauwe gedachtegang tot zover volgen? Dat is mooi! Om dit onderzoek een stap verder te brengen, is BlueCity Lab op zoek naar een aanpakker die wil onderzoeken hoe karton decentraal het slimste verwerkt kan worden.

Ook zijn we benieuwd hoe we deze business case nog blauwer kunnen maken, bijvoorbeeld door de snippers na gebruik als dozenvulling te verwerken in een product, met behulp van micro-organismen. Ook zijn we benieuwd naar de vraag in hoeverre planten de duurzame dozenvulling daadwerkelijk als grondstof gebruiken.

Ben je op zoek naar invulling van een tussenperiode of een stage, en wil je actiegedreven onderzoek doen naar hoe effectief het decentraal verwerken van karton kan werken in de circulaire economie? Meld je dan op lab@bluecity.nl.

En wil je de duurzame dozenvulling kopen?duurzame dozenvulling in BlueCity, Rotterdam

Dat kan natuurlijk ook. We hebben een flinke voorraad. Lees hieronder meer over het bestellen van de duurzame dozenvulling.

> bestel duurzame dozenvulling