Circular Challenge

Van waardeloze reststroom naar waardevol product: deze circulaire producten werden er gepitcht tijdens de finale van de BlueCity Circular Challenge Afvalverwerker Editie

Finale CCjuli2022-Lowres-Jacqueline Fuijkschot-37

Wat kunnen we doen met afgedankt gips, spaanplaat, meubelfoam en GFT-afval? Tijdens de speciale afvalverwerker editie van de BlueCity Circular Challenge zijn vier teams van jonge professionals aan de slag gegaan om voor deze reststromen een nieuwe, hoogwaardige oplossing te vinden. Afgelopen donderdag 7 juli heeft de feestelijke finale plaatsgevonden in BlueCity en presenteerden de teams hun oplossingen aan het publiek én de vakjury.

Team Termes is door de vakjury gekozen tot winnaar van de twaalfde editie van de Circular Challenge. De driekoppige vakjury van de avond bestond uit: biodesigner en oprichtster van BlueBlocks Marjanne Cuypers, Start & Scale Up Banker bij Rabobank Robin Hempel en projectmanager Circulaire Economie bij de Gemeente Rotterdam Hijmen van Twillert.

Termes

Termes is een totaalconcept voor vloeren, bestaande uit underlayment, subvloer en topvloer, gemaakt van afgedankt spaanplaat afkomstig van afvalverwerkers Avalex en HVC. Spaanplaat wordt vaak toegepast in meubels en gebouwen. Dit maakt het een grote reststroom voor de afvalverwerkers. Gezamenlijk zamelen Avalex en HVC zo’n 75.000.000 kg hout per jaar in, een groot deel (30-40%) bestaat uit spaanplaat. Het materiaal bestaat uit spaanders hout en een binder, vaak kunsthars met formaldehyde, wat schadelijk kan zijn voor de gezondheid. Door deze samenstelling is spaanplaat lastig te recyclen en wordt het in 87% van de gevallen versnipperd en verbrand om bio-energie uit op te wekken. 

Als het aan Termes ligt, komt daar snel verandering in. Team Termes bestaat uit Sigrid Broeze, Nathan Lee, Esther Lievers, Tanner Tuttle en Alex Villacís Miranda. Na verschillende experimenten in het BlueCity Lab boekten ze succes met het vermalen van het spaanplaat tot fijne snippers, waarna deze geperst kunnen worden tot platen. Het resultaat is een praktische ondervloer om kale vloeren mee te bedekken, voordat er bijvoorbeeld laminaat op de vloer komt. Het team heeft grote ambities met deze reststroom. In de toekomst willen ze een complete vloer gaan aanbieden die van underlayment tot topvloer geheel uit ingezameld spaanplaat bestaat.

De jury verwacht dat ze grote impact kunnen maken met dit concept. Termes oogstte lof omdat ze al bij potentiële afnemers hun interesse en behoeften gepolst hadden. Zo wisten ze de interesse te wekken van Ikea, die zelf grootverbruiker van spaanplaat is. Ook het feit dat ze inzetten op verschillende vloeronderdelen, van underlayment tot laminaat, maakte indruk. 

Runner-up Gypxel

Ook de nummer twee van de Circular Challenge scoort met een veelgebruikt bouwmateriaal, in dit geval gaat het om gips. In de vorm van gipsplaat, gipsblokken of stucwerk is gips in vrijwel elk gebouw terug te vinden en komt het bij de afvalverwerkers terecht na sloop en verbouwingen. Gips is van zichzelf een product dat goed gerecycled kan worden, maar dat kost energie en geld. Daarbij wordt het bij afvalinzamelaars, als het gecombineerd is met een ander materiaal zoals hout, niet geaccepteerd als gipsafval, maar als sloopafval. Om deze redenen kreeg het team van Reinis en de Gemeente Nissewaard de opdracht om een circulaire toepassing te vinden voor gips. 

Gipsplaat wordt veel in huizen gebruikt omdat het geluiden absorbeert. Deze eigenschap vormt de basis voor het ontwikkelen van modulaire, akoestische wandpanelen. Elke tegel is opgebouwd uit gipsplaat, scheerwol en een laagje jute of kurk en wordt overtrokken met stof. Door de flexibele bevestiging is de tegel eindeloos herbruikbaar, je hangt hem zo ergens anders. Gypxel heeft in hun ontwerp verschillende bestaande reststromen verwerkt, zoals scheerwol en textielresten. Dit maakte indruk op de jury.

Schoon foam en wormencompost 

Niet in de prijzen gevallen, maar evenzeer petje af voor de prestaties die ook de andere twee teams hebben neergezet. In willekeurige volgorde:

Loopy Foam

Elk jaar wordt er zo’n 60.000 kg foam ingezameld uit afgedankte meubels, kussens en matrassen. Dit is goed voor 3% van het grofvuil. Omdat foam heel licht is, gaat het om enorme volumes. De uitdaging met foam is dat het geen homogene reststroom is: Foam bestaat meestal uit polyetherschuim, maar het materiaal is soms ook bewerkt om het brandvertragend te maken. Foam wordt op dit moment nog niet apart ingezameld. 

Voor Cyclus en de Gemeente Krimpenerwaard is het team aan de slag gegaan om daar verandering in te brengen. Het idee is dat het foam, nadat het uit afgedankte meubels gehaald is, gewassen en gedroogd wordt. Hierna snijdt Loopy Foam het foam op maat en krijgt het foam weer een tweede leven in nieuwe meubels en kussens. 

De jury is onder de indruk van het simpele concept, en ook de slogan ‘give a home to your foam’ valt in de smaak. Een tip voor dit team is in gesprek te gaan met potentiële klanten om te onderzoeken welke behoeften er bij hen liggen.

Wormpost

Zo’n 35,5% van afval die huishoudens samen weggooien, bestaat uit groente-, fruit- en tuinafval (GFT). De reststroom varieert van schillen en klokhuizen tot restjes kaas en eierschalen. Na inzameling wordt hier vooral compost en biogas van gemaakt. 

Om meer bewustzijn te creëren rondom GFT-afval en om het afval zo lokaal mogelijk te verwerken, ontwikkelde dit team voor Irado, de Gemeente Schiedam en Gemeente Capelle aan den IJssel: Wormpost. In elke flat willen zij een wormenbak plaatsen voor het GFT-afval. Bewoners deponeren het GFT in de wormenbak en de wormen zetten het om in duurzame compost. De compost wordt vervolgens verkocht aan lokale boeren die het kunnen inzetten om hun land te bemesten. Het team wil huishoudens extra stimuleren om gebruik te maken van de bakken door kinderen op basisscholen in Schiedam en Capelle aan den IJssel er meer over te leren. Het voordeel aan wormencompost is dat het composteerproces niet stinkt en dat er nauwelijks broeikasgas methaan vrijkomt. 

De positieve sociale impact van het idee maakt indruk op de jury. Ze gaven team Wormpost wel mee meer onderzoek te doen naar de eindgebruikers ervan. 

Circular Start-up Support

BlueCity feliciteert alle teams met de enorme prestatie die ze hebben neergezet. Het winnende team Termes mag drie maanden lang gebruik maken van alle faciliteiten van het BlueCity Lab en krijgt een gratis werkplek aangeboden in BlueCity. De komende drie maanden krijgen alle vier de teams ondersteuning via de BlueCity Circular Challenge Start-up Support om hun ideeën om te zetten in een echte start-up. Met een toegewijd kernteam worden ze geholpen bij het verder uitwerken van hun plannen en een eerste financieringsaanvraag. We kijken uit om te zien welke new circular business uit deze Circular Challenge voort gaan komen.

Meedoen aan de Circular Challenge?

Enthousiast geworden over de Circular Challenge? De volgende editie start op 2 september 2022. Er zijn nog plekken voor zowel studenten als organisaties. Geïnteresseerde organisaties kunnen contact opnemen met Niels Braamse via n.braamse@bluecity.nl of 06 82719180. Studenten en young professionals kunnen contact opnemen met Rik Winsemius via rik@circularchallenge.nl of 0631688761‍.

Tekst door Laura Smit, foto’s door Jacqueline Fuijkschot